Svenskt-grekiskt lexikon Linder & Walberg 1862

Gå

I)
om lefvande varelser,
1)
eg., βαίνειν, βαδίζειν (m. afs. på sättet f. handlingens verkställande). ἰέναι, ἔρχεσθαι (gm gående förflytta sig). χωρεῖν (vexla rum). φοιτᾶν (regelbundet o. ofta). πορεύεσθαι (tillryggalägga en väg).
g. gravitetiskt, steg f. steg, βάδην ἰέναι. βαδίζειν.
g. hastigt, δρόμῳ ἰέναι.
— Vid bestämmande af rörelsens riktning (på frågorna: hrifrån, hrest, hrthän) nyttjas i Gr. oftast smnsatta vv.
gå efter ngt, ἰέναι ἐπί τι, μετιέναι τι (hämta). (βαδίζοντα, βαίνοντα) ἀκολουθεῖν, ἕπεσθαί τινι (följa efter).
g. (in) i, ἰέναι, εἰσιέναι εἰς.
uppstå o. g. in i, ἀνίστασθαι εἰς, se Begifva sig.
g. ifr. ngn, ἀπιέναι, -έρχεσθαι, χωρεῖν ἀπό l. παρά τινος (fr. ngt, ἀπό, ἔκ τινος). ἀπαλλάττεσθαί τινος (ngn l. ngt, äfv. fig. t. ex. κακῶς ἀπαλλάττεσθαι).
g. på ngt, βαίνειν ἐπί l. ἔν τινι.
g. till ngn, ἰέναι ἐπί τινα. προσιέναι τινί l. πρός τινα. φοιτᾶν πρός τινα l. προσφοιτᾶν τινι (ofta besöka, g. ut o. in hos ngn).
g. till ett festspel, θεωρεῖν εἴς τι (t. ex. εἰς τὰ Ὀλύμπια. εἰς Ὀλυμπίαν, i Ol.).
gå under ngt, ἰέναι, χωρεῖν ὑπό τι, sällan, ὑπιέναι τι.
g. ur ngt, ἰέναι ἔκ τινος. vanl. ἐξιέναι ἔκ τινος. ἐκβαίνειν τινός (t. ex. τῆς νεώ).
g. ur solen, μεταστῆναι ἐκ τοῦ ἡλίου.
g. ur vägen, se d. o.
g. öfver ngt, βαίνειν διά τινος, vanl. διαβαίνειν, περαιοῦσθαί τι (flod, graf). βαίνειν ὑπέρ τι, vanl. ὑπερβαίνειν, ὑπερβάλλειν τι (höjd, berg).
— g. en väg, ὁδὸν βαδίζειν, ἰέναι l. τρέπεσθαι (eg. taga en väg).
han kommer gående, βαδίζει. προσβαίνει πεζῇ. πεζὸς προσέρχεται.
2)
i mer l. mindre oeg. bet., ish. f. att angifva ett tillstånd, t. ex. g. barfotad, vilse, sysslolös, hafvande, naken, klädd, till sängs, på jagt, om bord, i fält o. s. v., se nomm.
g. till ett arbete, ἰέναι, τρέπεσθαι εἰς, πρός ἔργον. χωρεῖν πρὸς ἔργον. ἐπιχειρεῖν ἔργῳ.
låtom oss g. till början igen, αὖθις ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἴωμεν.
jag vill nu gå till sfa anklagelserna mot din charakter, πρὸς αὐτὰ τὰ τοῦ τρόπου σου κατηγορήματα βαδιοῦμαι.
g. till råds m. sig sf, βουλεύεσθαι. διαλογίζεσθαι.
g. f. långt, τὸ μέτρον ὑπερβάλλειν. ἐκφέρεσθαι (t. ex. λέγοντα, i sitt tal).
dta går f. långt, ταῦτ’ οὐκέτ’ ἀνεκτά.
gå så långt i ngt, εἰς τοῦτο l. τοσοῦτο προβαίνειν, ἀφικνεῖσθαι, ἥκειν, ἐλθεῖν τινος.
g. på resor, ἀπο-, ἐκδημεῖν.
g. på fartyg till ett ställe, πλεῖν, στέλλεσθαι ἐπί m. gen. l. acc. εἰς m. acc.
3)
bortgå, se d. o.
gå! ἄπιθι. ἔρρε. ἄπαγε.
g. bara! ἄπελθε δή.
komma o. g., εἰσιέναι καὶ ἀπιέναι.
det är tid att g., καιρός l. ὥρα ἤδη ἀπιέναι.
låta ngn g., ἀφιέναι, ἀποπέμπειν τινά. ἐᾶν τινα. χαίρειν ἐᾶν l. κελεύειν τινά. μὴ ἐνοχλεῖν τινι.
g. din väg, τὴν σαυτοῦ τρέπου.
g. sin väg, ἀπελθεῖν. οἴχεσθαι (ἀπιόντα).
g. åt h—e, skogen, (ἄπαγ’ l. βάλλ’) ἐς κόρακας l. ἐς μακαρίαν (euphem.). φθείρον.
II)
om liflösa föremål,
1)
röra sig, χωρεῖν φέρεσθαι.
g. upp, ned, ἀνα-, καταφέρεσθαι.
g till segels, ἀνάγεσθαι.
g. in i, gm ngt, εἰς-. διαδῦναί τι.
vinden går, ἄνεμος, πνεῦμα γίγνεται ἄνεμος πνεῖ. πνεῦμα καταφέρεται.
uret går, κινεῖται τὸ ὡρολόγιον.
allt går gm hs hand, πάντα δι’ αὐτοῦ πράττεται.
låta g., ἀνιέναι. ἀφιέναι.
g. fr. mun till mun, διαδίδοσθαι. διὰ πάντων χωρεῖν.
en sägen går, λόγος ἔχει, κατέχει, ἐστίν. φασίν. λέγεται.
2)
sträcka sig, τείνειν. ἥκειν, ἀνήκειν, ända till ngt, μέχρι τινός. ἐξικνεῖσθαι πρός τι l. μέχρι τινός.
vattnet går öfver hufvudet, τὸ ὕδωρ ὑπερέχει τῆς κεφαλῆς, öfver knäna, βρέχει τὰ γόνατα.
en klädnad s. går till fötterna, ποδήρης χιτών.
om vägar, ἄγειν, φέρειν ἐπί, πρός, εἰς m. acc.
en port, s. går åt fältet, πύλαι εἰς τὸ πεδίον φέρουσαι.
g. till en summa, se Belöpa sig.
g. å lif, heder, o. d., se Gälla.
3)
om fortgången l. utgången af händelser, tillstånd, företag, χωρεῖν. προχωρεῖν. ἀποβαίνειν. γίγνεσθαι.
g. väl, illa, καλῶς (εὖ), κακῶς (προ)χωρεῖν, ἀποβαίνειν.
g. väl, äfv. κατορθοῦσθαι o. bl. προχωρεῖν.
han förutsade, huru det skulle g., προύλεξεν ὅπως ἀποβήσοιτο.
det går icke, οὐ προχωρεῖ. οὐκ ἔστι, ἔνεστι (= det är icke möjligt).
det går mig, gm πάσχω. ἔχω, πράττω. t. ex. det går mig väl, εὖ ἔχω l. πράττω.
hur går det m. hm? πῶς ἔχει; τί πράττει; hur skall det gå m. mig? ἐγὼ τί πείσομαι;: det har gått mig s. de flesta mskr, αὐτὸ ὅπερ οἱ πολλοὶ πέπονθα. ταὐτὰ τοῖς πολλοῖς πέπονθα. πέπονθα τὸ τῶν πολλῶν πάθος.
det går m. mig s. m. dig, ὅμοια πάσχω καὶ σύ. ταὐτὸ πάσχω σοί.
det går hm ss. svinen, ὑϊκόν τι πάσχει.
det går mig på sma sätt i fhde till andra mskr, πρὸς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους ὁμοίως διάκειμαι l. ὅμοιόν τι πάσχω.
4)
gå på, = innehållas, rymmas i: gm χωρεῖν. δέχεσθαι. ἱκανὸν εἶναι. o., i fråga om ett måtts fhde till ett annat, ἀποτελεῖν. t. ex. så mycket går ej i flaskan, τοσοῦτον οὐ δέχεται l. χωρεῖ ὁ λάγυνος.
det går 10 medimner på dta kärl, δέκα μεδίμνοις ἱκανόν ἐστι τοῦτο τὸ ἀγγεῖον.
det går 48 choiniker på en medimn, τετταράκοντα χοίνικες μέδιμνον ἀποτελοῦσιν.
5)
om mynt, "gå", "gå för", se Gälla.
— g. af, ῥήγνυσθαι, διαρρήγνυσθαι (brista). ῥεῖν, ἀπορρεῖν (om hår, fjädrar etc.). ἀπομαδᾶν (om hår). ἀφανίζεσθαι (om fläckar).
— g. an, ἔξεστι, ἔστι (det är tillåtligt). πρέπει, προσήκει, ἄξιόν ἐστι (det passar).
det går icke an, οὐ χρῆ, δεῖ. οὐ θέμις.
— g. emot,
a)
om pers, ἀπαντᾶν, ὁμόσε χωρεῖν τινι. i fiendtlig bet., ἰέναι, ὁρμᾶν ἐπί τινα.
b)
om saker, fig.
saken gick mig emot, ἀντέστη μοι τὸ πρᾶγμα.
det går mig emot, οὐ προχωρεῖ μοί τι. ἀτυχῶ.
— g. för sig, γίγνεσθαι (ske). — ἐγχωρεῖν. ἐνδέχεσθαι. εἶναι. ἐν-, ἐξεῖναι. παρεῖναι (lätt). οἷόν τε εἶναι.
— g. igen, ἐπανιέναι, φαίνεσθαι (μετὰ τὸν θάνατον). (οἷόν τε εἶναι) κατακλείεσθαι l. προστίθεσθαι (om dörrar). συνάγεσθαι (om kläder). ἀπ-, ἐπ-, κατουλοῦσθαι (om sår).
— g. ihop, (fig.). συμβαίνειν. ἁρμόζειν. ἐφ-, συναρμόζειν. καλῶς ἀποβαίνειν. κατορθοῦσθαι. Se f. öfr. g. an, g. igen.
— g. med, (συν)ακολουθεῖν, (συν)ἕπεσθαί τινι.
— g. om, se Förbigå, Förflyta.
— g. omkring,
a)
eg., περιβαίνειν. περιιέναι.
g. rundt omkring, κύκλῳ περιιέναι.
= kringströfva, περιπατεῖν. περιιέναι. διαφοιτᾶν. περιπλανᾶσθαι.
om saker, περιφέρεσθαι, περιάγεσθαι. om bägaren äfv. περισοβεῖσθαι, περιελαύνεσθαι (gå raskt omkring).
låta gå omkring, gm act. af anförda vv.
det går omkring f. mig, ἰλιγγιῶ. κραιπαλῶ.
b)
fig., se Omgifva, Kringgå.
— g. på,
a)
g. framåt, προβαίνειν. προιέναι. (τοῦ) πρόσω ἰέναι. πορρωτέρω ἰέναι.
b)
g. fort, σπεύδειν. ἐγκονεῖν.
c)
mot en fiende, ἰέναι l. ὁρμᾶν ἐπί τινα. ἐπιέναι τινί l. πρός τινα. ὁμόσε l. εἰς χεῖρας ἰέναι τινί. προσπίπτειν.
d)
ifrigt arbeta, σπεύδειν. σπουδάζειν. ἐγκονεῖν. πονεῖν.
— g. sönder, se Sönder.
— g. till, om växter, ἐμβιοῦν. ζωοφορεῖν. εὐθηνεῖν. (ἀνα)βλαστάνειν. Se f. öfr. Tillgå.
— g. undan,
a)
vika undan f. ngn, παραχωρεῖν, ἐξ-, ὑπεξίστασθαί τινι. ἐκτρέπεσθαί τινα. (ὑπ)είκειν τινί.
b)
ha framgång, προχωρεῖν.
— g. under, ἀπόλλυσθαι. διαφθείρεσθαι, ἀφανίζεσθαι.
— g. upp, om band, o. d., ῥήγνυσθαι. ἐκ-, ἀναρρήγνυσθαι. διαλύεσθαι.
om sår, χάσκειν. ἀναχάσκειν. Jfr Uppgå.
— g. ur, ἐκπίπτειν. ἐξάλλεσθαι. ἐκλύεσθαι. ῥεῖν, ἀπορρεῖν (om fjädrar, hår o. d.). ἀφανίζεσθαι, ἐξίτηλον γίγνεσθαι (om färg o. d.).
— Se f. öfr. compp. o. d. oo., m. hka "gå" finnes konstrueradt.
Linder & Walberg 1862, s. 154